با افزایش هزینه های مصرف انرژی، امروزه اغلب افراد به دنبال راه حل مناسبی برای کاهش مصرف آن هستند. در حال حاضر برای انجام بسیاری از کارها مانند گرم کردن محیط، سرد کردن محیط، پخت غذا، تهویه مطبوع هوا و…از انرژی برق و آب استفاده می شود. به کارگیری تجهیزاتی که بتوانند این کارها را با کمترین میزان مصرف انرژی و هزینه کم انجام دهند؛ برای مصرف کنندگان بسیار مقرون به صرفه است. سیستم فری کولینگ یک روش مقرون به صرفه برای تولید برودت یا سرما در محیط های صنعتی و سایر محیط هایی است که نیاز به تهویه مطبوع و سرمایش دارند.

فری کولینگ (Free Cooling) در چیلر تراکمی هوایی در واقع فرآیندی است که با کاهش دمای هوای خارج، امکان انجام سرمایش در سیستم های خنک کننده صنعتی یا تهویه مطبوع را بدون نیاز به عملکرد سیکل تبرید تراکمی چیلر و استفاده از کمپرسور فراهم می کند.
درواقع در فصول سرد سال می توان با استفاده از کندانسور هوایی جداگانه ای که خارج از مدار تبرید چیلر تراکمی که بصورت اضافه یا یکپارچه در چیلر هوایی تعبیه گردیده، با استفاده از سرمای هوای محیط خارج از ساختمان، نسبت به سرمایش آب در گردش سیستم، اقدام نمود. امروزه فری کولینگ (Free Cooling) یا همان سرمایش رایگان در سیستم های تهویه مطبوع صنعتی در گستره ی وسیعی مورد استفاده قرار می گیرد.

چگونگی عملکرد سیستم Free Cooling
وقتی که دمای هوای محیط تا حد مورد انتظاری که از قبل روی دستگاه تعریف شده ، کاهش می یابد ، یک شیر سه راهه (Valve) تمام یا قسمتی از آب چیلد (آب سرد) مدار چیلر را بای پس (by-pass به معنی میانبر زدن یا از مدار خارج کردن) کرده و به سمت تجهیزات سیستم فری کولینگ هدایت می کند که در آن شبیه یک مبدل حرارتی هوا خنک ، دمای پایین محیط بیرون با چرخش تعدادی فن از اطراف کویل های حاوی آب عبور داده شده و منجر به کاهش دمای آب چیلد می شود. سپس این آب وارد مدار چیلر شده و اگر دمای آن هنوز به اندازه کافی کاهش پیدا نکرده باشد ، یک یا تعدادی از کمپرسورهای چیلر فعال شده و دمای آب را به دمای مورد نظر می رساند.

زمانی که دمای هوای محیط خیلی پایین باشد (یعنی دمای هوای محیط پایین تر دمای آب سرد مورد نیاز باشد) ، کل چیلر خاموش شده و تمام آب مورد نیاز توسط سیستم فری کولینگ سرد می شود.
در روزهای گرم سال نیز وقتی که دمای هوای محیط بالا است ، شیر سه راهه ، آب را به سمت فری کولینگ هدایت نکرده و مستقیما به سمت اواپراتور چیلر ارسال می کند.

کاربرد سیستم فری کولینگ
به طور کلی سیستم های فری کولینگ در موارد زیر کاربرد دارند:

• استفاده در ساختمانهایی که همزمان با گرمایش برخی از فضاهای آن نیاز به خنک سازی فضاهای دیگر نیز در آن وجود داشته باشد؛ مانند پاساژهای تجاری که به علت ازدحام جمعیت در فضای داخلی هوای آنجا گرم شده و حتی در فصول سرد، هوای خنک نیاز است.
• استفاده در برخی از کارخانجات صنعتی که در تمام طول سال در حال کار هستند؛ مانند دستگاه های تزریق پلاستیک، صنایع دارویی و...
• استفاده در فضاهایی مانند اتاق های سرور که نیاز دائم به سرمایش در تمام فصول وجود دارد.

سیستم free cooling از چه اجزایی تشکیل شده است؟
سیستم فری کولینگ ساختاری نزدیک به چیلر دارد؛ اما چند قطعه مانند شیر سه طرفه، مبدل حرارتی و همچنین قطعات کنترل کننده به این سیستم اضافه شده است. اجزای تشکیل دهنده سیستم فری کولینگ به دو حالت نصب می شوند. روش های نصب سیستم فری کولینگ به شرح زیر است:

نصب سیستم فری کولینگ به صورت مجزا: در صورتی که نصب اجزای سیستم فری کولینگ به صورت مجزا باشد؛ در ماه های سرد سال، آب ابتدا وارد سیستم فری کولینگ می شود و در آن به واسطه فن ها یا هوای خنکی که توسط این قطعه تولید می شود؛ سرد می شوند. چنانچه آب بعد از عبور از سیستم فری کولینگ و فن ها به اندازه کافی سرد شده باشد؛ چیلرها غیر فعال می شوند و هیچ نوع انرژی مصرف نمی شود. اگر آب به اندازه کافی کاهش دما نداشته باشد؛ چیلرها روشن می شوند و به وسیله کمپرسور به کاهش دمای آب می پردازند.

نصب سیستم فری کولینگ به صورت یکپارچه: در سیستم فری کولینگ به صورت یکپارچه، فن های مبدل به طور کامل حذف می شوند و عمل خنک شدن آب با کمک همان فن های کندانسور انجام می شود. در این سیستم یک ردیف کویل حاوی آب و یک کندانسور حاوی مبرد کنار یکدیگر قرار می گیرند. آبی که درون کویل ها قرار دارد؛ به واسطه مداری خاص که مناسب فصل های سرد سال طراحی شده است؛ تامین می شود. آب بعد از به حرکت در آمدن توسط کندانسور با کاهش دما همراه است و بعد از عبور از صفحه مبدل، باعث سرمایش محیط می شود.

فصل تابستان که فرا می رسد شما نیاز دارید از کولرگازی خود برای ایجاد سرمایش بدون وجود مشکلی استفاده کنید. اما اگر دستگاه شما به درستی کار نکند باید قبل از استفاده آن را عیب یابی و تعمیر نمایید. کولرگازی شما از هر برند، نوع و ظرفیتی که باشد مشکلات به وجود آماده در آن ممکن است حاصل موارد مختلفی باشد در این مقاله تمامی موارد مربوط به عیوب کولرهای گازی را بیان می کنیم که به راحتی می توانید مشکل خود را حل نمایید.

مشکلات متداول کولر گازی
در زیر برخی از رایج ترین مشکلاتی را که کاربران کولر گازی تجربه می کنند، خواهید دید. ناگفته نماند برخی از ایرادات ساده بوده و خودتان هم می توانید آنها را برطرف کنید.

 چرا کولر گازی (اسپلیت) هوای خنک پرتاب نمی کند؟
علت اینکه کولرگازی باد خنک نمی دهد یا عدم سرما در اسپیلت می تواند مربوط به دلایل زیر باشد:

• گرفتگی کویل های کندانسور
• معیوب بودن خازن
• نشتی و کمبود گاز
• محل قرارگیری نامناسب کندانسور
• انتخاب ظرفیت نامناسب دستگاه
• کثیف شدن فیلتر اواپراتور

کولر گازی که فن کار میکند، کمپرسور کار نمیکند و کولر سرما ندارد

• ترموستات خراب است.
• سیم های رابط ترموستات معیوبند.
• سیم های رابط موتور اصلی معیوبند.
• موتور معیوب است.

عیب یابی کولر گازی
پس از قطع برق کولر، سیم های وصل شده به ترموستات را از کنتاکت های ترموستات جدا کنید. آنگاه دستگاه اهم متر را به دو کنتاکت ترموستات وصل می کنند، اگر عقربه اهم متر حرکت کرد ترموستات سالم است، در غیر این صورت ترموستات معیوب است.
سیم های ترموستات را تست کنید اگر معیوبند، عوضکنید تا عیب برطرف شود.
کولر را از برق جدا کنید سیم های رابط موتور را از فیش مربوطه در موتور جدا کنید و تست کنید که سیم آن قطع یا فیش برق آن خراب شده اگر سیم معیوب است تعویض کنید.
با دستگاه اهم متر سه پایه کمپرسور را تست کنید اگر به هم راه دهند موتور سالم است و برای اطمینان آن را جداگانه با یک خازن سالم به برق متصل کنید.
 

کمپرسور و موتور پروانه کار می کنند ولی بخشی از اواپراتور برفک می زند در کل سرمای کولر گازی کم شده است؟
اگر قسمتی از اواپراتور برفک زده و سرمای کولرگازی کم شده است، موارد زیر را دنبال نمایید:

• گاز کولر کم شده است.
• داخل لوله ها کثیف هستند.
• صافی اواپراتور یا بیرون اواپراتور کثیف است.
• لاستیک های لرزه گیر کمپرسور ، خراب شده اند.
• کمپرسور معیوب یا سوخته است.

 اسپیلت که سرما ندارد، موتور پروانه کار میکند، اما موتور اصلی کار نمیکند و گاهی صدای لرزه به خود میگیرد

• دلایل این عیب نحوه رفع عیب/تعمیر
• خازن مربوط به سیم پیچ ضعیف است.
• سیم های رابط خازن معیوب یا اتصالات آن ناقص است.
• موتور خراب است.

عیب یابی کولر گازی
کولر را از برق خارج کنید، خازن را از مدار خارج و تست کنید دقت کنید، اگر خازن خراب است عوض کنید تا عیب برطرف شود.
سیم های رابط خازن و اتصالات آن را پس از خارج کردن کولر از برق و دشارژ خازن، تست کنید. اگر سیم ها معیوبند، عوض کنید و چنانچه اتصالات آنها ناقصاست اتصالات را کامل کنید.
برای رفع این عیب ابتدا موتور را جداگانه به کار بیاندازید اگر موتور کار نکند احتمالاً موتور خراب است.

کولر گازی و اسپیلت که آب از آن چکه می کند
علت آب دادن پنل بیرونی کولر گازی می تواند مشکلاتی اعم از موارد زیر باشد:

•  گاز کم داشته باشد که باید شارژ و گاز را بررسی نمایید.
• کمبور گاز باعث زدن برفک روی اواپراتور می شود که به وسیله فن پرتاب میشه یا آب شده و سپس چکه می کند.
• سوراخ بودن شلنگ یا حوضچه که شکستگی حوضچه ممکن است موجب چکه کردن آب شود.
• گرفتگی شلنگ دریم

سرمای کولر گازی خوب است ولی به هنگام کار صدای ناهنجاری از آن به گوش می رسد؟

• دلایل این عیب نحوه رفع عیب/تعمیر
•  کار نکردن فن کولر
• پروانه فن
• بلوور فن
• خرابی بلبرینگ فن
• کثیف شدن اواپراتور و فیلترها
•  کم شدن گاز
• شل شدن قطعات

کولر گازی به بدنه برق می دهد؟

• سیم های رابط برق لخت شده و به بدنه اتصال کرده اند.
• کنتاکت های اتصال جریان برق قطعات الکتریکی از قبیل کلید ترموستات و… به بدنه اتصال یافته اند.
• برق از سیم پیچ های کمپرسور به بدنه سرایت می کند.

عیب یابی کولر گازی
تمامی سیم های رابط را از نظر لخت شدن و اتصال یافتن به بدنه به دقت بازدید کنید یا بعد از سرویس کولر گازی هنوز خشک نشده است چنانچه عیبی در آنها مشاهده کردید برطرف سازید.
چگونگی اتصال کنتاکت های قطعات الکتریکی یاد شده را به دقت بازدید و کنترل کنید اگر کنتاکتی به بدنه اتصال نموده باشد آن را از بدنه جدا نمایید تا عیب برطرف شود.
اتصالات برق کمپرسور را از آن آزاد ساخته و سپس کولر گازی را به برق وصل کرده و آن را روشن کنید. اگر بدنه برق نداشته باشد عیب از موتور اصلی است پس موتور اصلی را عوض کنید.

خازن رانینگ معیوب است.
دلایل این عیب:
1- خازن انتخابی نامناسب است:
خازن را صحیح انتخاب نمایید.

2- ولتاژ شبکه بالاست:
دلایل بررسی و رفع عیب شود.

خط مایع یخ بسته و یا مرطوب است.
دلایل این عیب:
1- فیلتر درایر کثیف است:
فیلتر تعویض گردد.

2- شارژ مبرد کم است:
به میزان مناسب شارژ گردد.